OEM và ODM là gì? Phân biệt khi đặt sản xuất nguyên liệu F&B

Trong ngành F&B, bên cạnh việc nhập nguyên liệu có sẵn, nhiều doanh nghiệp lựa chọn đặt sản xuất sản phẩm mang thương hiệu riêng. Đây là cách để chủ động hơn về danh mục sản phẩm, công thức, hương vị và định hướng kinh doanh.

Khi tìm kiếm nhà máy gia công, hai thuật ngữ thường gặp là OEM và ODM. Cả hai đều là hình thức hợp tác sản xuất, nhưng khác nhau ở mức độ tham gia của doanh nghiệp đặt hàng và nhà máy trong quá trình phát triển sản phẩm.

Vậy OEM và ODM là gì? Doanh nghiệp nên chọn mô hình nào khi muốn sản xuất bột trà sữa, bột pha chế, nguyên liệu làm bánh hoặc các dòng sản phẩm F&B khác?OEM là gì?

OEM (Original Equipment Manufacturer) là hình thức sản xuất theo yêu cầu của doanh nghiệp đặt hàng. Trong cách hiểu phổ biến của hoạt động gia công, doanh nghiệp đưa ra công thức hoặc bộ tiêu chuẩn sản phẩm, còn nhà máy tiếp nhận yêu cầu và tổ chức sản xuất theo thỏa thuận.

Với nguyên liệu F&B, mô hình OEM thường được triển khai khi doanh nghiệp đã xác định tương đối rõ sản phẩm mình muốn đưa ra thị trường.

Ví dụ, một thương hiệu đồ uống muốn phát triển dòng bột trà sữa mang tên riêng. Doanh nghiệp đã có công thức, tỷ lệ phối trộn, yêu cầu về hương vị, màu sắc và đặc tính hòa tan. Nhà máy sẽ căn cứ vào bộ yêu cầu này để đánh giá khả năng sản xuất, thử nghiệm nếu cần, sau đó tiến hành sản xuất theo các thông số đã thống nhất.

Đặc điểm của OEM:

• Doanh nghiệp chủ động đưa ra yêu cầu và tiêu chuẩn sản phẩm.
• Nhà máy đảm nhận công đoạn sản xuất theo thỏa thuận.
• Công thức, quy cách và tiêu chí chất lượng cần được xác định rõ trước khi sản xuất.
• Quyền sở hữu và phạm vi sử dụng công thức cần được quy định trong hợp đồng.

OEM phù hợp với doanh nghiệp đã có công thức riêng, có đội ngũ nghiên cứu sản phẩm hoặc đã xác định rõ tiêu chuẩn đầu ra nhưng chưa có nhà máy và dây chuyền sản xuất phù hợp.

ODM là gì?

ODM (Original Design Manufacturer) là hình thức nhà sản xuất tham gia vào quá trình thiết kế và phát triển sản phẩm, sau đó tổ chức sản xuất theo thỏa thuận với doanh nghiệp đặt hàng.

Khác với OEM, doanh nghiệp không nhất thiết phải có sẵn công thức hoàn chỉnh. Thay vào đó, doanh nghiệp có thể bắt đầu từ ý tưởng, nhu cầu thị trường hoặc định hướng sản phẩm. Nhà máy sẽ phối hợp nghiên cứu, thử nghiệm và hoàn thiện công thức dựa trên yêu cầu đã trao đổi.

Ví dụ, một doanh nghiệp muốn ra mắt dòng bột Matcha Latte dành cho các quán cà phê nhưng chưa có công thức cụ thể. Doanh nghiệp có thể cung cấp thông tin về nhóm khách hàng mục tiêu, mức giá dự kiến, hương vị mong muốn và cách sử dụng. Đội ngũ R&D của nhà máy sẽ dựa trên những yêu cầu này để nghiên cứu mẫu thử, điều chỉnh công thức và hoàn thiện sản phẩm.

Đặc điểm của ODM:

• Doanh nghiệp có thể bắt đầu từ ý tưởng thay vì công thức hoàn chỉnh.
• Nhà máy tham gia nghiên cứu, phát triển và hoàn thiện sản phẩm.
• Quá trình thử nghiệm có thể cần nhiều vòng điều chỉnh.
• Quyền sở hữu công thức, thiết kế và phạm vi khai thác sản phẩm cần được thỏa thuận cụ thể.

ODM phù hợp với doanh nghiệp muốn phát triển sản phẩm riêng nhưng chưa có đội ngũ R&D hoặc chưa đủ kinh nghiệm xây dựng công thức nguyên liệu F&B.

Phân biệt OEM và ODM trong sản xuất nguyên liệu F&B

Điểm khác biệt chính giữa OEM và ODM nằm ở mức độ tham gia của nhà máy trong quá trình phát triển sản phẩm.

Tiêu chí	OEM	ODM
Ý tưởng sản phẩm	Doanh nghiệp xác định	Doanh nghiệp đưa ra định hướng, nhà máy có thể tư vấn phát triển
Công thức	Doanh nghiệp cung cấp hoặc xác định	Nhà máy tham gia nghiên cứu, phát triển
Nghiên cứu và phát triển (R&D)	Theo yêu cầu và phạm vi thỏa thuận	Thường có sự tham gia sâu hơn của nhà máy
Vai trò nhà máy	Sản xuất theo tiêu chuẩn đã thống nhất	Nghiên cứu, hoàn thiện sản phẩm và sản xuất
Mức độ chủ động của doanh nghiệp	Cao về yêu cầu kỹ thuật nếu đã có công thức	Tập trung nhiều hơn vào định hướng và yêu cầu đầu ra
Quyền sở hữu công thức	Theo thỏa thuận giữa hai bên	Theo thỏa thuận giữa hai bên
Phù hợp với	Doanh nghiệp đã có công thức hoặc tiêu chuẩn rõ ràng	Doanh nghiệp có ý tưởng nhưng cần hỗ trợ phát triển sản phẩm

Lưu ý: Bảng trên mô tả cách phân biệt thường dùng trong hoạt động gia công nguyên liệu F&B. Trên thực tế, ranh giới giữa OEM và ODM có thể thay đổi tùy phạm vi công việc. Một dự án OEM vẫn có thể cần nhà máy hỗ trợ điều chỉnh công thức; ngược lại, một dự án ODM có thể sử dụng nền công thức sẵn có để phát triển phiên bản mới.

Vì vậy, không nên chỉ dựa vào tên gọi OEM hoặc ODM để xác định trách nhiệm của mỗi bên. Phạm vi công việc và quyền sở hữu cần được ghi rõ trong hợp đồng.

Ví dụ OEM và ODM trong ngành nguyên liệu F&B

Để dễ hình dung, có thể tham khảo một số tình huống thường gặp khi doanh nghiệp muốn phát triển nguyên liệu pha chế và làm bánh.

Đặt sản xuất bột trà sữa theo mô hình OEM

Một thương hiệu nguyên liệu đã có công thức bột trà sữa riêng và muốn mở rộng sản lượng.

Doanh nghiệp cung cấp cho nhà máy các thông tin như:

• Công thức phối trộn và định lượng nguyên liệu.
• Yêu cầu về hương trà, độ béo, độ ngọt và màu sắc.
• Đặc tính hòa tan và cách ứng dụng trong pha chế.
• Quy cách đóng gói, trọng lượng và thiết kế bao bì.
• Tiêu chuẩn chất lượng cần đáp ứng.

Nhà máy tiếp nhận yêu cầu, đánh giá khả năng sản xuất và thực hiện gia công theo các thông số đã được hai bên phê duyệt.

Trong trường hợp này, doanh nghiệp đã có nền tảng công thức và cần nhà máy đảm nhận hoạt động sản xuất.Phát triển bột Matcha Latte theo mô hình ODM

Một doanh nghiệp muốn xây dựng dòng bột Matcha Latte mang thương hiệu riêng nhưng chưa có công thức.

Thay vì tự nghiên cứu từ đầu, doanh nghiệp làm việc với nhà máy để xác định:

• Hương vị matcha mong muốn.
• Độ ngọt và độ béo phù hợp với khách hàng mục tiêu.
• Định lượng sử dụng cho mỗi khẩu phần.
• Khả năng ứng dụng trong đồ uống nóng, lạnh hoặc đá xay.
• Giá thành mục tiêu và quy cách đóng gói.

Dựa trên thông tin này, nhà máy có thể nghiên cứu công thức, chuẩn bị mẫu thử và tiếp nhận phản hồi để điều chỉnh.

Khi sản phẩm đạt yêu cầu, hai bên thống nhất thông số kỹ thuật, phương án sản xuất và các điều kiện hợp tác.

Đây là ví dụ về việc nhà máy tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển sản phẩm, thay vì chỉ tiếp nhận công thức có sẵn.

Phát triển nguyên liệu làm bánh theo yêu cầu riêng

Một doanh nghiệp muốn ra mắt dòng bột premix làm bánh nhưng chưa xác định được tỷ lệ phối trộn phù hợp.

Doanh nghiệp có thể đưa ra định hướng về loại bánh, kết cấu mong muốn, cách sử dụng và phân khúc giá. Nhà máy sẽ căn cứ vào yêu cầu để tư vấn hướng phát triển công thức và thử nghiệm sản phẩm.

Tùy mức độ hoàn thiện của công thức ban đầu, dự án có thể mang tính chất OEM, ODM hoặc kết hợp cả hai.

Nên chọn OEM hay ODM khi kinh doanh nguyên liệu F&B?

Không có mô hình nào phù hợp với tất cả doanh nghiệp. Việc lựa chọn phụ thuộc vào năng lực nội bộ, mục tiêu sản phẩm và mức độ kiểm soát mà doanh nghiệp mong muốn.

Nhu cầu của doanh nghiệp	Mô hình có thể cân nhắc
Đã có công thức và muốn thuê nhà máy sản xuất	OEM
Có đội ngũ R&D, cần mở rộng năng lực sản xuất	OEM
Có ý tưởng sản phẩm nhưng chưa có công thức	ODM
Muốn phát triển dòng nguyên liệu mang thương hiệu riêng	ODM hoặc OEM tùy mức độ hoàn thiện công thức
Muốn điều chỉnh sản phẩm có sẵn theo nhu cầu thị trường	ODM hoặc mô hình kết hợp

Khi nào nên chọn OEM?

Doanh nghiệp có thể cân nhắc OEM khi:

• Đã sở hữu công thức hoặc bộ tiêu chuẩn sản phẩm.
• Muốn kiểm soát chặt chẽ các thông số kỹ thuật.
• Có đội ngũ chuyên môn để đánh giá và nghiệm thu sản phẩm.
• Cần tìm nhà máy có năng lực sản xuất phù hợp với sản lượng dự kiến.

Khi nào nên chọn ODM?

ODM là lựa chọn đáng cân nhắc khi:

• Chưa có công thức hoàn chỉnh.
• Muốn phát triển sản phẩm mới từ ý tưởng kinh doanh.
• Cần hỗ trợ nghiên cứu và thử nghiệm nguyên liệu.
• Chưa có đội ngũ R&D chuyên sâu.
• Muốn tận dụng kinh nghiệm phát triển sản phẩm của nhà máy.

Doanh nghiệp cũng cần lưu ý rằng ODM không đồng nghĩa với việc nhà máy tự động chuyển giao toàn bộ công thức hoặc quyền sở hữu trí tuệ. Những nội dung này cần được trao đổi và quy định cụ thể trước khi hợp tác.

Những điểm cần thống nhất trước khi đặt sản xuất OEM/ODM

Dù lựa chọn mô hình nào, doanh nghiệp cũng nên chuẩn bị thông tin và thống nhất các điều khoản quan trọng trước khi bắt đầu dự án.

Yêu cầu và định hướng sản phẩm

Hai bên cần xác định rõ sản phẩm sẽ phục vụ mục đích gì, hướng đến nhóm khách hàng nào và được sử dụng trong trường hợp nào.

Đối với nguyên liệu F&B, cần làm rõ:

• Nhóm sản phẩm: bột trà sữa, bột pha chế, bột làm kem, premix làm bánh hay nguyên liệu tráng miệng.
• Hương vị và đặc tính mong muốn.
• Cách pha chế hoặc ứng dụng.
• Phân khúc khách hàng và giá bán mục tiêu.
• Sản phẩm tham chiếu nếu có.

Thông tin càng cụ thể, quá trình tư vấn và phát triển sản phẩm càng thuận lợi.

Công thức và quyền sở hữu trí tuệ

Đây là nội dung đặc biệt quan trọng trong hợp tác OEM/ODM.

Doanh nghiệp cần làm rõ:

• Công thức do bên nào cung cấp hoặc nghiên cứu?
• Công thức có được chuyển giao cho doanh nghiệp không?
• Nhà máy có được quyền sử dụng công thức cho khách hàng khác không?
• Có điều khoản độc quyền hay không?
• Phạm vi sử dụng công thức được giới hạn theo thời gian, thị trường hoặc nhóm sản phẩm nào?

Không nên mặc định rằng doanh nghiệp đặt hàng sẽ sở hữu toàn bộ công thức chỉ vì sản phẩm được sản xuất dưới thương hiệu riêng.

Tiêu chuẩn chất lượng và hồ sơ sản phẩm

Trước khi sản xuất, hai bên cần thống nhất các chỉ tiêu chất lượng phù hợp với từng sản phẩm.

Một số nội dung có thể cần xác định gồm:

• Thành phần và tỷ lệ phối trộn.
• Cảm quan: màu sắc, mùi, vị và trạng thái.
• Độ ẩm, độ hòa tan hoặc các chỉ tiêu kỹ thuật liên quan.
• Chỉ tiêu vi sinh và an toàn thực phẩm theo yêu cầu áp dụng.
• Quy cách đóng gói và điều kiện bảo quản.
• Hồ sơ chất lượng, kiểm nghiệm và tài liệu liên quan.

Các chỉ tiêu cụ thể cần căn cứ vào bản chất sản phẩm, quy định hiện hành và thỏa thuận giữa hai bên.

Mẫu thử và quy trình phê duyệt

Với những sản phẩm cần nghiên cứu công thức, mẫu thử là bước quan trọng để đánh giá mức độ phù hợp trước khi sản xuất.

Doanh nghiệp nên thống nhất:

• Số lượng mẫu và phương án thử nghiệm.
• Tiêu chí đánh giá mẫu.
• Quy trình gửi phản hồi và điều chỉnh.
• Cách xác nhận công thức cuối cùng.
• Mẫu chuẩn dùng để đối chiếu khi nghiệm thu các lô sản xuất.

Việc lưu lại mẫu chuẩn và thông số đã phê duyệt giúp hạn chế sai lệch giữa sản phẩm thử nghiệm và sản phẩm sản xuất thực tế.

Chi phí, số lượng và tiến độ

Chi phí hợp tác OEM/ODM không chỉ phụ thuộc vào giá nguyên liệu. Tùy dự án, doanh nghiệp có thể cần tính đến:

• Chi phí nghiên cứu và phát triển công thức.
• Chi phí nguyên liệu và sản xuất.
• Chi phí bao bì, in ấn và đóng gói.
• Chi phí kiểm nghiệm hoặc các hạng mục hồ sơ liên quan.
• Số lượng đặt hàng tối thiểu (MOQ), nếu có.
• Tiến độ làm mẫu, phê duyệt và sản xuất.

Các khoản phí, điều kiện thanh toán, số lượng và thời gian thực hiện cần được xác nhận bằng báo giá hoặc hợp đồng cụ thể, thay vì chỉ trao đổi miệng.

Bao bì, nhãn hàng hóa và trách nhiệm của mỗi bên

Nếu sản phẩm được bán dưới thương hiệu riêng, doanh nghiệp cần trao đổi sớm về thiết kế bao bì, thông tin nhãn, quy cách đóng gói và trách nhiệm cung cấp tài liệu.

Hai bên cần xác định rõ ai chịu trách nhiệm:

• Thiết kế và duyệt nội dung bao bì.
• Cung cấp thông tin thành phần và hướng dẫn sử dụng.
• Kiểm tra nội dung nhãn theo quy định áp dụng.
• Chuẩn bị hồ sơ sản phẩm và tài liệu liên quan.
• Phê duyệt mẫu bao bì trước khi sản xuất hàng loạt.

Việc phân công rõ trách nhiệm giúp hạn chế tình trạng chậm tiến độ hoặc phải chỉnh sửa bao bì sau khi sản phẩm đã hoàn thiện.

ThucPham.com cung cấp giải pháp OEM/ODM nguyên liệu F&B

Bên cạnh các dòng nguyên liệu pha chế, làm bánh và tráng miệng, ThucPham.com cung cấp giải pháp OEM/ODM và Private Label dành cho doanh nghiệp có nhu cầu phát triển sản phẩm mang thương hiệu riêng.

Theo danh mục và thông tin giới thiệu của ThucPham.com, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, cung cấp bột thực phẩm và phát triển các giải pháp nguyên liệu cho ngành F&B từ năm 2019. Danh mục sản phẩm gồm các nhóm nguyên liệu pha chế, làm bánh, tráng miệng và nhiều dòng bột ứng dụng khác.

Với nhu cầu OEM/ODM, doanh nghiệp có thể trao đổi về:

• Phát triển công thức nguyên liệu theo định hướng sản phẩm.
• Nghiên cứu và thử nghiệm mẫu.
• Điều chỉnh hương vị, đặc tính và ứng dụng.
• Xây dựng phương án sản xuất và đóng gói.
• Phát triển sản phẩm dưới thương hiệu riêng.

Tùy yêu cầu thực tế, phạm vi hỗ trợ, năng lực kỹ thuật và điều kiện hợp tác sẽ được trao đổi cụ thể trong từng dự án.

Nếu doanh nghiệp đang có ý tưởng phát triển bột trà sữa, Matcha Latte, bột làm kem, nguyên liệu làm bánh hoặc các dòng premix F&B, có thể liên hệ ThucPham.com để trao đổi về phương án OEM/ODM phù hợp.

ThucPham.com – Đồng hành cùng doanh nghiệp phát triển sản phẩm và thương hiệu riêng trong ngành F&B.

Website: https://thucpham.com/

Câu hỏi thường gặp về OEM và ODM

OEM và ODM khác nhau cơ bản ở điểm nào?

OEM thường tập trung vào việc nhà máy sản xuất theo công thức và tiêu chuẩn do doanh nghiệp đặt hàng xác định. ODM có thêm sự tham gia của nhà máy trong việc nghiên cứu, thiết kế và phát triển sản phẩm.

Doanh nghiệp chưa có công thức có thể đặt sản xuất OEM không?

Doanh nghiệp vẫn có thể trao đổi với nhà máy về khả năng hỗ trợ phát triển hoặc hoàn thiện công thức. Tuy nhiên, nếu nhà máy tham gia nghiên cứu và phát triển sản phẩm từ ý tưởng ban đầu, dự án sẽ có đặc điểm của mô hình ODM hoặc mô hình kết hợp.

ODM có phải là sản phẩm có sẵn chỉ cần thay bao bì không?

Không nhất thiết. ODM có thể sử dụng công thức nền sẵn có để tùy chỉnh hoặc phát triển sản phẩm mới dựa trên yêu cầu của khách hàng. Mức độ nghiên cứu và điều chỉnh phụ thuộc vào thỏa thuận của hai bên.

Sản xuất OEM/ODM có được sử dụng thương hiệu riêng không?

Thông thường, sản phẩm có thể được sản xuất và đưa ra thị trường dưới thương hiệu của doanh nghiệp đặt hàng. Tuy nhiên, việc sử dụng thương hiệu, nhãn hiệu, thiết kế và quyền khai thác sản phẩm cần được thống nhất trong hợp đồng.

OEM hay ODM có chi phí thấp hơn?

Không thể kết luận một mô hình luôn có chi phí thấp hơn mô hình còn lại. Chi phí phụ thuộc vào độ phức tạp của công thức, nguyên liệu, mức độ nghiên cứu, quy cách đóng gói, sản lượng và các yêu cầu kỹ thuật. Doanh nghiệp nên yêu cầu báo giá theo phạm vi công việc cụ thể.

Private Label có giống OEM và ODM không?

Private Label thường được hiểu là sản phẩm được kinh doanh dưới thương hiệu riêng của bên đặt hàng. Đây là cách xây dựng thương hiệu và đưa sản phẩm ra thị trường, trong khi OEM và ODM mô tả cách thức nhà sản xuất tham gia vào quá trình sản xuất hoặc phát triển sản phẩm. Private Label có thể được triển khai thông qua OEM hoặc ODM tùy thỏa thuận.